Iran Caves
 
   

 

 

تاریخ :  09/03/1388

گاز رادُن، دَمِ پیرِ زمین

رادُن گازی پرتوزا از خانواده اورانیوم_رادیوم است که معمولا از هسته اورانیوم 238 پس از طی چند دوره تجزیه خارج می‌شود. این گاز بدون رنگ، بدون بو، سنگین، با توانایی حرکت کند، که معمولا در غارها و در امتداد شکستگی‌ها خارج شده وبه ویژه در بخش پایانی تونل‌ها و غارها جمع می‌گردد.

از ایزوتوپ‌های مهم گاز رادُن، رادُن 222 است که از رادیوم 226 با پرتو آلفا در خانواده اورانیوم_رادیوم تولید می‌شود. نیمه عمر رادُن یادشده بیش از سه روز نیست که آن هم به نوبت خود به رادیوم 218 تبدیل خواهد شد. هسته‌های رادیوم ایجاد شده با پرتوزایی قوی و خاصیت یون‌سازی که دارند، به هنگام تنفس خطراتی را به وجود می‌آورند. رادُن تنفس شده به مرور زمان به رادیوم تبدیل گشته و در حفره‌های داخلی شُش‌های غارنورد برجای می‌ماند. این رادیوم، یکی از دلیل بیماری سرطان می‌تواند باشد.

خوشبختانه، در غارهای آهکی، به دلیل پرتوزا نبودن مواد آهکی، مقدار گاز رادُن به کمترین میران ممکن کاهش یافته و در بیشتر موارد پایین‌تر از مقدار خطرناک قرار دارد. از این‌رو ایمنی غارنوردان تا حد زیادی تامین می‌شود. با این وجود هراز گاهی کنترل و پایش‌های علمی لازم است. درصورت توقف‌های طولانی، باید اندازه‌گیری‌های لازم انجام پذیرد. در غارهایی که جنس سنگ‌های دربرگیرنده دیواره از نوع سنگ‌های آذرین باشد، انجام این امر توسط متخصصان امر بسیار ضروری است. اندازه‌گیری گاز رادُن توسط دستگاه‌های ویژه این کار امکان‌پذیر است.

بنا به نوشته دانشمند فرزانه شادروان دکتر عبدالکریم قریب، پدر دانش غارشناسی ایران، بسیاری از غارهای ایران در کوه‌های آهکی یا غیرآهکی، نخست بر اثر ایجاد شکاف‌های کمابیش پهن و طولانی، به وسیله گسله‌ها و سپس به وسیله راه‌ یافتن آب دارای گازکربنکی در آنها به مرور زمان گسترده‌تر شده و در آنها چکنده‌ها و چکیده‌ها و دیگر شکلهای حاصل تز رسوب و نشست آهک ایجاد شده‌اند.

گاز خطرناک دیگری که غارنوردان را تهدید می‌کند گاز کربنیک CO2 است. این گاز بدون رنگ و بدون بو است. در برخی از غارها این گاز متراکم شده، باعث خفگی افراد می‌گردد. چون گازکربنیک از هوا سنگین‌تر است، بیشتر در بخش پایین فضای غار جای‌می‌گیرد. در گذشته که دستگاه‌های دقیق اندازه‌گیری و اعلام خطر وجود نداشت، غارشناسان (فرانسوی) به همراه خود سگ کوچکی را می‌بردند. چون سر سگ پایین و در نزدیکی سطح زمین است، اگر در غار گاز کربنیک وجود داشته باشد، نشانه‌های خفگی و بی‌هوشی در سگ نمایان می‌شود.

همچنین بیماری خطرناکی که امکان دارد در برخی از غارها در نواحی گرمسیر، غارنوردان به آن مبتلا شوند، بیماری "هیستوپلاسما کاپسیلاتوم" معروف به بیماری فرعون است. عامل این بیماری نوعی قارچ ذره‌بینی است که میان غبار و گرد و خاک وجود دارد و به همراه تنفس وارد شُش‌های انسان می‌شود.
  
تالیف : مهندس جعفر سپهری
مدرس دانشگاه جامع علمی‌کاربردی
و مدرس دانشگاه آزاد اسلامی

 

عکس تزئینی از سایت

عکس تزئینی از سایت

 

نظرات :

 نویسنده: کاوه اشکشی

تاریخ: 01/08/1389 ساعت: 15:57

 

 

با سلام و عرض ادب، از مطالعه مطلب ارزشمند و پربار استاد گرامی؛ جناب آقای دکتر سپهری هیچ وقت سیر نمی شوم. ایشان همواره پر تلاش و خستگی ناپذیر در عرصه قلم، آموزش و اطلاع رسانی؛ حضوری موثر و ارزشمند دارند. با سپاس فراوان - گروه کوه نوردی کلکچال - کاوه اشکشی

 

وب سایت

 

 

برای ارسال نظر و اطلاعات خود در مورد این مقاله، از فرم زیر استفاده فرمایید، نظر شما پس از تایید، نمایش داده خواهد شد.

 

پر کردن موارد ستاره دار الزامی است.
* نام : 
ایمیل : 
سایت : 
* نظر : 
* کد : 

لطفا کد را وارد کنید

پس از ارسال نظر، با مراجعه به همین بخش و مشاهده پیام، از ارسال موفق نظر خود مطمئن شوید، با تشکر

 
 

New Page 2

فهرست الفبایی غارهای ایران - فهرست استانی غارهای ایران - آموزش غارنوردی - غارهای جهان - اخبار - مقالات - گزارشات - لینکها - گالری -  ثبت غار

فعالان غارنوردی ایران - غار - دسته بندی غارها - تاریخچه غارنوردی ایران - حفاظت از غارها - داستانها و باورها - گوناگون - غارهای ثبت شده

صفحه اصلی - نقشه های غارها - واژگان و نمادها - درباره سایت - تماس با سایت - جستجو  - نظرات - نقشه سایت - English

 

استفاده از اطلاعات مندرج در سایت، تنها با ذکر منبع (نام سایت - سایت غارهای ایران - و برقراری لینک به همان صفحه) مجاز است

Copyright © 2004, Iran Caves, All rights reserved.