Iran Caves
 
   

 

 

تاریخ :  30/08/1390

غار کرفتو؛ واپسین جان‌ پناه

 

غار کرفتو
واپسین جان‌پناه

 

    در قرن هفتم هجری، سپاه مغول ایران را به خاک و خون می‌کشید. شهرهای خراسان و عراق که در آن روزگار گهواره دانش و بینش به حساب مي‌آمدند، یکی پس از دیگری از پهنه روزگار محو می‌شدند. هفتصد سال می‌شد که چیزی به نام حکومت مرکزی در ايران وجود نداشت و ایرانیان ارتشی نداشتند که بتواند راه این سیل ویران‌گر را سد کند. خبرهای دهشت‌بار از گوشه‌گوشه ایران‌زمین می‌رسید و مردمی که توان مالی و روانی خود را از دست داده بودند به دنبال گریزگاهی می‌گشتند. در گوشه‌ای از این سرزمین كه امروزه به نام كردستان می‌شناسيم، گروه کوچکی از مردم به جان‌پناهی دیرین اميد بسته بودند. غاری که بارها، واپسین سنگر ایشان در برابر مهاجمان بوده است: «اشکفت کرفتو»؛ که رسیدن به آن توان بالايی می‌خواست و ورود به آن شجاعت بسيار.

 


    مغولان خرافاتی بودند، از ورود به غار پرهیز داشتند، و به هنگام رعد و برق بر زمین، نشسته ورد می‌خواندند. ایرانیان با آگاهی از اين روحيه بود كه این شکاف (غار) را در دل کوه به عنوان واپسین دژ خود برگزیدند. دژی که هیچ گریزگاهی نداشت و می‌توانست آخرین پناهگاه ایشان باشد. با رسیدن زمستان سخت زاگرس، مغولان در دشت چادر افراشتند و بدين ترتيب، ایرانیان فرصت را مغتنم شمرده، غار را با انبار كردن توشه در آن، برای زندگی آماده ساختند. با فرارسيدن بهار، سراسر منطقه به بهشتی بی‌مانند بدل شد اما این بار بوی خوش موسم اردیبهشت، خبر از یورش مغولان می‌داد و با رسیدن طلایه‌داران مغول، ایرانیان در ژرفای مغاک پناه گرفتند.

 


    مغولان كه از ورود به این اشکفت هراس داشتند در دامنه کوه اردو زدند. نسیم اردیبهشتی به یاری ایرانیان آمد. ابرهای باران‌زا منطقه را دربرگرفت و از سندان1 آسمانی، آذرخشی مهیب بر زمین زد و تني چند از مغولان را به هلاکت رساند. مغولان از رویدادهای طبیعی در هراس بودند و حال که به چشم خويش می‌دیدند چگونه آسمان بر سپاه خشم گرفته جان آنان را در دم می‌ستاند، بی‌درنگ راه گریز در پیش گرفتند. پناه گرفته‌گان در دل کوه هم كه اوضاع را چنين ديدند، جسارت يافته، ایشان را به سنگ و خَشت بدرقه کردند. اين چنين بود كه مغولان دیگربار پای بدان خطه زرخیز نگذاشتند.

 


    کرفتو بنابر پژوهش‌های صورت گرفته در دوران میان‌زیستی (مزوزوییک) به کلی زیر آب بوده و تنها در پایان این دوره، بلندی‌های آن از آب خارج شده است. غار کرفتو از غارهای آهکی و طبیعی است که در دوره‌های گوناگون، دچار دگرگونی‌های بسیار شده است. طول غار حدود ۷۵۰ متر است و راه‌های فرعی گوناگونی از آن منشعب می‌شود. غار چهار طبقه دارد و فرهادان هنرمند، به زیبایی فضاهایی را در ورودی غار تراشیده و چندین اتاق‌، راهرو و دالان‌ را به وجود آورده‌اند. غار كرفتو آيينه‌ای از توان نياكانمان برای زيستن در شرايط سخت و دشوار و نماد هماهنگی با طبيعت است.

 


    بخشی از این غار طبیعی چهار طبقه توسط ایرانیان باستان بازسازی شده است. در معماری این غار علاوه بر ایجاد گذرگاه‌ها و اتاق‌ها، سعی شده تا اتاق‌ها با هم مرتبط باشند. نورگیرها و پنجره‌هایی به سمت بیرون تعبیه شده‌اند. بر دیوارهای غار در بعضی از اتاق‌ها نقش‌هایی از گیاه‌، جانور و انسان تراشیده شده است. این غار تا سده هشتم هجری مسکونی بوده است. دانشمندان برجسته بسیاری مانند دمرگان، راولينسون، کارپورتر، خانيکف و فون‌گال از کرفتو بازديد کرده‌اند.

 


   
کتیبه‌ی یونانی: بر سر در یکی از اتاق‌های طبقه سوم این غار، کتیبه‌ای یونانی وجود دارد که ترجمه آن چنين است: «در اينجا هراكلس سكونت دارد. باشد كه پليدی در آن راه نيابد». از اين رو است كه اين غار در برخی از مقالات شرق‌شناسان، با همين نام يعني «نیایشگاه هراکلس (هرکول)» مورد اشاره قرار گرفته است. البته همه تاریخ‌نگاران بر این نکته اتفاق نظر دارند كه بدون شك اين آثار يونانی، تازه‌تر از پیشینه سكونت اقوام ايرانی در اين غار است. این كتيبه به جا مانده از دوران یورش امپراطوران رومی به سرزمين ايران است.

 


    کَرَفتو (به کردی: ئه‌شکه‌وتی که‌ره‌فتوو) نام از مهمترين غارهای ایران در نزدیکی شهرهای باستانی سقز و دیوان‌دره (استان کردستان) قرار گرفته است. موقعيت غار و صخره‌های مرتفع پيرامون آن از جنوب در ميان روستای مسعودآباد ديواندره، از غرب به روستای ميرسعيد سقز، از شمال به روستاهای علی‌آباد و نخوددره تكاب و شرق و جنوب شرقی نيز محاط به روستای يوزباش‌كندي است. دسترسی به غار كرفتو از سه طريق ميسر 1) شهر ديواندره و سه‌راهی تكاب گورباباعلی، 2) سقز مسير روستای صاحب به ميرسعيد و 3) تكاب جاده روستای علی‌آباد امكان‌پذير است. در نزدیکی غار کرفتو، «زیویه»، یکی از مهمترین مراکز حکومت ایرانیان در دوران ماد، بر بالای کوه و در کنار جاده قرار دارد. از این رو رسيدن به دژ، کمی پیاده‌روی می‌طلبد.

 

1 ابر کومولونیمبوس Cb. این ابر تیره و متراکم با صخامت عمودی بسیار زیاد بوده و به شکل کوه یا برج‌های عظیم دیده می‌شود. قله آن تقریباً پهن شده و ابر شکلی همانند سندان پیدا می‌کند. ابر سندانی شکل، Anvil cloud ایجاد کننده توفان تندری است که با رگبار، رعدوبرق و صاعقه همراه است.
 

جعفر سپهری
مدرس دانشگاه جامع علمی کاربردی و دانشگاه آزاد اسلامی

 

مقالات دیگر از دکتر سپهری در سایت:

- غار چال‌ نخجیر

- گاز رادُن، دَمِ پیرِ زمین


 

با سپاس فراوان از استاد بزرگوار جناب آقای دکتر سپهری بخاطر ارسال مقاله مفید و خواندنی درباره غار «کرفتو» و آرزوی موفقیت برای ایشان
 

 

 

نظرات :

 نویسنده: امید

تاریخ: 18/07/1391 ساعت: 14:41

 

 

سلام من از اهالی این منطقه هستم دستتون دردنکنه ولی می خواهم بیشتر اطاع رسانه ی بشه که این اثر باارزش اینطوری ازبین نره ضمناثبت جهانیم هستش باتشکر

 

 

برای ارسال نظر و اطلاعات خود در مورد این مقاله، از فرم زیر استفاده فرمایید، نظر شما پس از تایید، نمایش داده خواهد شد.

 

پر کردن موارد ستاره دار الزامی است.
* نام : 
ایمیل : 
سایت : 
* نظر : 
* کد : 

لطفا کد را وارد کنید

پس از ارسال نظر، با مراجعه به همین بخش و مشاهده پیام، از ارسال موفق نظر خود مطمئن شوید، با تشکر

 
 

New Page 2

فهرست الفبایی غارهای ایران - فهرست استانی غارهای ایران - آموزش غارنوردی - غارهای جهان - اخبار - مقالات - گزارشات - لینکها - گالری -  ثبت غار

فعالان غارنوردی ایران - غار - دسته بندی غارها - تاریخچه غارنوردی ایران - حفاظت از غارها - داستانها و باورها - گوناگون - غارهای ثبت شده

صفحه اصلی - نقشه های غارها - واژگان و نمادها - درباره سایت - تماس با سایت - جستجو  - نظرات - نقشه سایت - English

 

استفاده از اطلاعات مندرج در سایت، تنها با ذکر منبع (نام سایت - سایت غارهای ایران - و برقراری لینک به همان صفحه) مجاز است

Copyright © 2004, Iran Caves, All rights reserved.